Chapter 11: Cosmography

Translated by Ebenezer Burgess (1860, public domain), 1860. Public domain.

Original script:

11.1
तद्युतौ मण्डले क्रान्त्योस्तुल्यत्वे वैधृताभिधः
tadyutau maṇḍale krāntyostulyatve vaidhṛtābhidhaḥ
11.2
समास्तदा व्यतीपातो भगणार्धे तयोर्युतौ
samāstadā vyatīpāto bhagaṇārdhe tayoryutau
11.3
तद्दृक्क्रोधभवो वह्निर्लोकाभावाय जायते
taddṛkkrodhabhavo vahnirlokābhāvāya jāyate
11.4
व्यतीपातः प्रसिद्धो अयं सञ्ज्ञाभेदेन वैधृतः
vyatīpātaḥ prasiddho ayaṃ sañjñābhedena vaidhṛtaḥ
11.5
सर्वानिष्टकरो रौद्रो भूयो भूयः प्रजायते
sarvāniṣṭakaro raudro bhūyo bhūyaḥ prajāyate
11.6
दृक्तुल्यसाधितांशादियुक्तयोः स्वावपक्रमौ
dṛktulyasādhitāṃśādiyuktayoḥ svāvapakramau
11.7
यदि स्यादधिका भानोः क्रान्तेः पातो गतस्तदा
yadi syādadhikā bhānoḥ krānteḥ pāto gatastadā
11.8
पदान्यत्वं विधोः क्रान्तिविक्षेपाच्चेद्विशुध्यति
padānyatvaṃ vidhoḥ krāntivikṣepāccedviśudhyati
11.9
तच्चापान्तरं अर्धं वा योज्यं भाविनि शीतगौ
taccāpāntaraṃ ardhaṃ vā yojyaṃ bhāvini śītagau
11.10
चन्द्रभुक्त्या हृतं भानौ लिप्तादि शशिवत्फलम्
candrabhuktyā hṛtaṃ bhānau liptādi śaśivatphalam
11.11
कर्मैतदसकृत्तावद्यावद्क्रान्ती समे तयोः
karmaitadasakṛttāvadyāvadkrāntī same tayoḥ
11.12
हीने अर्धरात्रिकाद्यातो भावी तात्कालिके अधिके
hīne ardharātrikādyāto bhāvī tātkālike adhike
11.13
षष्टिघ्न्यश्चन्द्रभुक्त्याप्ताः पातकालस्य नाडिकाः
ṣaṣṭighnyaścandrabhuktyāptāḥ pātakālasya nāḍikāḥ
11.14
तयोर्भुक्त्यन्तरेणाप्तं स्थित्यर्धं नाडिकादि तत्
tayorbhuktyantareṇāptaṃ sthityardhaṃ nāḍikādi tat
11.15
तस्य सम्भवकालः स्यात्तत्संयुक्तो अन्त्यसांज्ञितः
tasya sambhavakālaḥ syāttatsaṃyukto antyasāṃjñitaḥ
11.16
प्रज्वलज्ज्वलनाकारः सर्वकर्मसु गर्हितः
prajvalajjvalanākāraḥ sarvakarmasu garhitaḥ
11.17
सम्भवस्तावदेवास्य सर्वकर्मविनाशकृत्
sambhavastāvadevāsya sarvakarmavināśakṛt
11.18
प्राप्यत सुमहच्छ्रेयस्तत्कालज्ञानतस्तथा
prāpyata sumahacchreyastatkālajñānatastathā
11.19
द्विर्भवेद्धि तदा पातः स्यादभावो विपर्ययात्
dvirbhaveddhi tadā pātaḥ syādabhāvo viparyayāt
11.20
लब्धं सप्तदशान्तो अन्यो व्यतीपातस्तृतीयकः
labdhaṃ saptadaśānto anyo vyatīpātastṛtīyakaḥ
11.21
तदग्रभेष्वाद्यपादो गण्डान्तं नाम कीर्त्यते
tadagrabheṣvādyapādo gaṇḍāntaṃ nāma kīrtyate
11.22
एतद्भसन्धित्रितयं सर्वकर्मसु वर्जयेत्
etadbhasandhitritayaṃ sarvakarmasu varjayet
11.23
र्हस्यं महदाख्यातं किं अन्यच्छ्रोतुं इच्छसि
rhasyaṃ mahadākhyātaṃ kiṃ anyacchrotuṃ icchasi

Commentary

English alignment for this chapter is forthcoming. The Burgess 1860 OCR scan on archive.org has a corrupted chapter header here, so verses cannot be auto-aligned without manual review.